Sözlük4 dk okumaGüncellendi
Müşteri segmentasyonu nedir? Gruplar nasıl seçilir?
Müşteri segmentlerini ihtiyaç ve alışveriş davranışıyla oluştur; hedef kitle ve RFM farkını ayır, teklifleri ortak dönem ve maliyet kapsamıyla değerlendir.
İçindekiler
Müşteri segmentasyonu nasıl çalışır?
Müşteri segmentasyonu (customer segmentation), müşterileri seçilen ihtiyaç veya davranış ölçütlerine göre gruplamadır. Amaç ortak bir soruyu daha anlamlı kapsamlarla değerlendirmektir. İlk alışverişini yapanlarla tekrar alışveriş yapanları ayırmak buna örnektir. Segmentin neden oluşturulduğu, kullanılan alandan önce gelmelidir.
Bir grubun üyelik kuralını açıkça yaz. Tarih, alışveriş sayısı, ürün veya tutar gibi ölçütler farklı sonuçlar oluşturabilir. “Değerli müşteri” gibi belirsiz adları gerçek hesap tanımı yerine kullanma. Satış değeri, katkı ve müşteri deneyimi farklı değer ölçüleridir; hangi anlamın seçildiğini belirt.
Gruplar sabit veya güncellenen kurallarla oluşturulabilir. Müşteri yeni sipariş verdiğinde başka gruba geçebilir. Bu değişimi doğru yorumlamak için gözlem tarihi ve dönem kapsamı gerekir. Geçmişte oluşturulmuş segmentle güncel segmenti aynı üyelerden oluşuyormuş gibi kıyaslama.
E-ticarette nerede kullanılır?
İlk alışveriş sonrası bilgi, ürün önerisi, destek ve teklif planlamasında kullanılabilir. Yeni müşteri ürün kullanımı hakkında açıklama isteyebilir; geri dönen müşteri farklı ihtiyaçla gelebilir. Gruplama bütün kişilere aynı mesajı daha sık göndermek için tek gerekçe değildir. Her grup için gerçek ihtiyaç ve uygun eylem belirle.
Ürün grubu veya ilk sipariş dönemiyle segment oluşturabilirsin. Aynı kategorideki bütün müşterilerin aynı kullanım amacı olduğunu varsayma. Satın alma verisi ihtiyacın yalnızca bir bölümünü gösterir. Destek soruları ve geri bildirimler grubun neden farklı bir bilgiye ihtiyaç duyabileceğini anlamaya yardımcı olabilir.
Kampanya sonucunu karşılaştırırken ortak gözlem süresi kullan. Eski müşterilerin daha uzun alışveriş geçmişi olduğu için toplam değerinin yüksek olması beklenebilir. Yeni grubu doğrudan geçmiş toplamıyla düşük kaliteli sayma. LTV ve dönem kapsamını birlikte incelemek daha anlamlı bir değerlendirme sağlar.
Örnek segment kuralları
Kurgusal bir mağazada ilk siparişini seçilen ayda yapanları bir grup olarak düşünelim. Bunların içinde belirlenen ortak sürede ikinci sipariş verenler ayrı bir alt grup olabilir. Bu örnek herhangi bir panelin hazır segment adı değildir. Amaç kuralı ve gözlem süresini açık tanımlamayı göstermektir.
İkinci bir grup aynı ürün kategorisinde alışveriş yapanları içerebilir. Bir müşteri iki kurala da uyuyorsa iki grupta bulunabilir. Grup toplamlarını toplayıp mağazanın benzersiz müşteri sayısı gibi sunma. Çakışmayı ve hangi raporda tekrarların nasıl ele alındığını belirtmek gerekir.
Segmentin satış tutarı yüksekken katkı payı düşük olabilir. Yoğun indirim veya farklı giderler sonucu değiştirebilir. Tek bir yüksek ciro grubunu bütün kampanyaların önceliği yapmak yerine maliyet ve ihtiyaçları incele. Örneği gerçek veriye taşımadan önce kayıtların doğruluğunu kontrol et.
Sık karıştırılan kavramlar
Hedef kitle, ürünün ulaşmayı amaçladığı kişi veya işletme grubunu anlatır. Müşteri segmenti ise mevcut kayıtlara belirli kurallar uygulanarak oluşturulabilir. Henüz müşteri olmayan potansiyel kişilerin ihtiyaçları farklı olabilir. Mevcut verinin bütün pazarı temsil ettiğini varsayma.
RFM analizi, gruplama yöntemlerinden biridir. Son alışveriş, sıklık ve parasal değer boyutlarını kullanır. Segmentasyon yalnızca RFM’den oluşmaz. Aynı müşterileri ürün ihtiyacı veya edinme dönemi gibi başka ölçütlerle incelemek farklı sorulara cevap verebilir.
Persona ise bir grubun ihtiyacını temsil etmeye yardımcı olabilir; gerçek veri kümesinin kendisi değildir. Persona hikâyesinde varsayımla gözlemi ayır. Kurgusal bir kişinin davranışlarını bütün müşteriler için kanıt gibi kullanma. Segmentin üyelik kuralıyla temsilin anlatısını ayrı kayıtlar olarak tut.
Nasıl oluşturulur ve değerlendirilir?
Önce karar sorusunu yaz: hangi grup için hangi deneyimi geliştirmek istiyorsun? Kullanılacak gerekli veri alanlarını, gözlem süresini ve üyelik koşullarını belirle. Eksik veya mükerrer müşteri kayıtlarını kontrol et. Kişisel bilgileri gereksiz biçimde analitik olaylara veya herkese açık raporlara taşıma.
Ardından grubun büyüklüğünü ve temel davranışını incele. Çok küçük alt grupların hareketini büyük bir iyileşme gibi sunma. Tekrar satın alma oranını müşteri sayısıyla, değer metriklerini uygun satış kapsamıyla hesapla. Aynı adı kullanan raporların farklı payda veya dönem içermediğinden emin ol.
Kampanya widgetı rehberindeki bir teklifi grup bazında değerlendirirken koşulları açıkça göster. Segment üyeliği iletişim izninin yerine geçmez; kendi kanal süreçlerini ayrıca kontrol et. Uygulamanın hem sonuç hem maliyet etkisini ölç. Başka grubun deneyimini bozmadığını ve farklı tekliflerin çelişmediğini incele.
Sonuç raporunda segment kuralını, tarihi ve eşzamanlı değişiklikleri paylaş. Üyelik kuralı değiştiyse önceki karşılaştırmanın sınırını belirt. Bir grubun iyi sonuç vermesi bütün müşterilerin aynı teklife ihtiyacı olduğunu kanıtlamaz. Segmentasyonu sabit etiketlerden çok güncellenebilir karar çerçevesi olarak kullan.
Sık sorulan sorular
Segment hangi ölçütlerle oluşturulur?
Amaçla ilişkili ihtiyaç, ürün veya alışveriş davranışı kullanılabilir. Her veri alanını gruplama ölçütü yapmak gerekmez.
RFM segmentasyonun tamamı mı?
Hayır. RFM geçmiş alışverişin zaman, sıklık ve parasal değer boyutlarına dayanan yöntemlerden biridir.
Bir müşteri birden fazla segmentte olabilir mi?
Kullandığın kurallara göre olabilir. Gruplar çakışıyorsa toplamda aynı müşterinin birkaç kez sayılmadığını kontrol et.